~ γράφει ο Θοδωρής Λέννας ~
Σήμερα είναι μια ιδιαίτερη μέρα. Ο σπουδαίος Clint Eastwood, γεννημένος στις 31 Μαϊου του 1930, κλείνει τα 91 του χρόνια. Και εμείς στα Τετράδια Σινεμά βρίσκουμε την τέλεια ευκαιρία να εκφράσουμε τον απεριόριστο θαυμασμό μας σε έναν από τους πιο ξεχωριστούς -για πολλούς λόγους- "αστέρες" στην ιστορία του σινεμά.
Ο βασικός λόγος λατρείας προς τον Clint είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο αναμειγνύει και στους ρόλους και στις ταινίες του το στοιχείο του σκληρού, ολιγόλογου, macho ήρωα από την μια, με αυτό της ενσυναίθησης, της ευαισθησίας και της οριακής (αυτό)αναίρεσης αυτών των χαρακτηριστικών από την άλλη.
Είναι απολαυστικό να βλέπεις τον τραχύ και μοναχικό Eastwood στα επικά western του Σέρτζιο Λεόνε ("A Fistful of Dollars", "For a Few Dollars More", "The Good, The Bad, The Ugly") ή στο "Dirty Harry" ως επιθεωρητή Κάλαχαν, αλλά δεν γίνεται να μην θαυμάζεις και τον τρόπο που αργότερα ως σκηνοθέτης "παίζει" με την φιγούρα που δημιούργησε. Την κριτικάρει, της δίνει βάθος, γίνεται ειρωνικός, πικρός, πιο ρομαντικός και σύνθετος. Το αριστουργηματικό "Unforgiven" (1992) που σκηνοθετεί μοιάζει να συνοψίζει ελεγειακά όλη την western μυθολογία, αλλά και όλη την δική του μυθολογία. Ένα μελαγχολικό film που σφύζει από μια αίσθηση τέλους.
Όλη του η σκηνοθετική διαδρομή παρουσιάζει αυτή την "γλυκιά αντίφαση". Στο "Play Misty For Me" (1971) αποδομεί σιωπηλά και σαρκαστικά την macho φιγούρα του. Στο "Breezy" (1973) κλείνει με συμπάθεια και κατανόηση το μάτι στην νέα γενιά που ψάχνεται μέσω του χίπικού lifestyle. Ενώ στο "A Perfect World" (1993) κάνει κατάθεση τρυφερότητας, με ταυτόχρονο πολιτικό βλέμμα. Αποκορύφωμα του "τρυφερού" Eastwood και σκηνοθετικά και ερμηνευτικά είναι το "The Bridges of Madison County" (1995) με την Μέριλ Στρίπ και τον ίδιο σε μια εξαιρετική συνύπαρξη.
Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ύστερη φιλμογραφία του. Η μετρημένη ματιά του πάνω στον πόλεμο ιδωμένη και από τις δύο πλευρές ("Flags of Our Fathers", "Letters from Iwo Jima"). Το σκληρά υπαρξιακό "Mystic River" (2003). Το καθηλωτικό και ουσιαστικά σπαρακτικό "Million Dollar Baby" (2004). Και φυσικά το υπέροχο, ανθρωπιστικό, αντιρατσιστικό "Gran Torino" (2008), ενδεχομένως η καλύτερη ταινία που γύρισε ποτέ.
Πιστός στις παραδοσιακές "αμερικάνικες" αξίες, αλλά ταυτόχρονα μόνιμα προβληματισμένος γύρω από την έννοια της (μη) απόδοσης δικαιοσύνης γυρίζει την "Ανταλλαγή" (2008), το "Sully" (2016) και πιο πρόσφατα το πολύ αξιόλογο "Richard Jewell" (2019). Κοινή επωδός: ήρωες με πίστη σε υψηλά οράματα, που πέφτουν θύματα της ίδιας τους της πίστης από ένα σύστημα που τους απορρίπτει, τους εξαπατά, τους χρησιμοποιεί.
Οι απόπειρες του στην βιογραφία δεν στάθηκαν το ίδιο αποτελεσματικές. Στο "J. Edgar" (2011) αναπόφευκτα μας βρίσκει απέναντι ένεκα της προσωπικότητας που επιλέγει να σκιαγραφήσει, ενώ το "Invictus" (2009) -αν και φιλότιμο- πιάνει πολύ επιφανειακά μια πτυχή του τεράστιου Nelson Mandela. Αξίζει παρόλα αυτά να αναζητήσετε το "Bird" (1988), μια εξομολόγηση αγάπης του Eastwood στην Jazz μέσω του πορτρέτου του Charlie Parker. Αμφιλεγόμενες μπορούν να χαρακτηριστούν οι "διαδρομές" του σε μονοπάτια πιο πνευματικά και μεταφυσικά ("Hereafter", 2010).
Με αυτή την σύντομη και όσο γινόταν πιο περιεκτική αναδρομή στην πορεία του Clint Eastwood ευχόμαστε "ευτυχισμένα 91" σε έναν τεράστιο άνθρωπο του σινεμά. Αμφιλεγόμενο, ξεχωριστό, αμίμητο και αναμφισβήτητα θαρραλέο και άφοβο. Διότι ο Clint Eastwood είναι "ιστορία" του κινηματογράφου. Ζωντανή και (ευτυχώς) ενεργή καλλιτεχνικά!