"Περί δικαίου ο λόγος"! Ο Ρόμαν Πολάνσκι βαδίζοντας πλέον στο 88ο έτος της ζωής του δεν διστάζει να επαναφέρει ως κινηματογραφικό γεγονός την περιβόητη "υπόθεση Ντρέιφους" που συγκλόνισε την Γαλλία στα τέλη του 19ου αιώνα. Ένα ιστορικό γεγονός που εν έτει 2020 λειτουργεί ως αναγκαία και απόλυτα σύγχρονη υπενθύμιση για το "τι σημαίνει" αντισημιτισμός, γραφειοκρατία και αστική υποκρισία. Κυρίως, όμως, το "Κατηγορώ" του Πολάνσκι πραγματεύεται φιλοσοφικά, αλλά και με μια μελαγχολική υπαρξιακή νότα την έννοια της δικαιοσύνης και τα όρια της προσωπικής ηθικής.
Ο Άλμπερτ Ντρέιφους (Λουί Γκαρέλ), Γαλλοεβραίος στρατιώτης, καταδικάζεται σε ισόβια κάθειρξη στο "νησί του διαβόλου" με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Μεταξύ των κατηγόρων του και ο στρατηγός Πικάρ (Ζαν Ντιζαρντάν), ένα συνεπές στέλεχος του γαλλικού στρατού. Ερευνώντας λίγο καιρό αργότερα μια παραπλήσια υπόθεση με αυτή του Ντρέιφους, ο Πικάρ πείθεται ότι η καταδίκη Ντρέιφους υπήρξε μια καλομελετημένη σκευωρία, την οποία ο ίδιος αποφασίζει να αποκαλύψει με κάθε κόστος.
Ο Πολάνσκι στο "Κατηγορώ" επιλέγει να παράξει κλασσικό σινεμά, χωρίς ρίσκα και καινοφανείς αισθητικούς πειραματισμούς. Και πράττει ορθά. Το "Κατηγορώ" είναι γυρισμένο με μια αφοπλιστική δραματουργική στιβαρότητα, απόλυτα ταιριαστή με το θέμα που πραγματεύεται, αλλά και με τον καλλιτεχνικό της στόχο. Με αιχμή του δόρατος την άκρως μετρημένη και μελετημένη ερμηνεία του Ντιζαρνταν (μας θυμίζει έντονα τον Ζαν-Λουι Τρεντινιάν στο "Ζ" του Γαβρά), ο Πολάνσκι στήνει ένα δαιδαλώδες (προσωπικό και πολιτικό) "Κατηγορώ" σε ένα σαθρό και εκφυλισμένο σύστημα εξουσίας (ευφυής η σύνδεση του άρρωστου στρατηγού με την "επάρατη" εμμονή στην γραφειοκρατία και τους τύπους), το οποίο άγεται και φέρεται, δικάζει και καταδικάζει, διώκει και παρακολουθεί απλά και μόνο για να συνεχίσει να αναπαράγεται.
Ο διακριτικός, αλλά τραχύς, "πολανσκικός" σαρκασμός είναι εδώ, όπως και ένα υποβόσκον χιούμορ που ευφυώς παρωδεί ορισμένες πτυχές των γεγονότων (βλ. το γεγονός ότι μια ολόκληρη έρευνα "εσχάτης προδοσίας" βασίζεται σε ραβασάκια). Στην κορύφωση, όμως, της ιστορίας το "Κατηγορώ" διαθέτει το ειδικό βάρος ενός δικαστικού δράματος, αλλά και το δραματουργικό εύρος μιας ιστορίας bigger than life που μελετά τα όρια της ατομικής ηθικής, της ευθύνης και της δικαιοσύνης, χωρίς καμία διάθεση ηρωοποίησης και εξαγωγής εύκολων συμπερασμάτων. Από τις καλύτερες ταινίες της ύστερης φιλμογραφίας του Πολάνσκι.